Mittelalter 2009/3
Heft 2009/3    1. Artikel

Las tecnicas d′entretschar gippas dad anzas da fier e lur caracteristicas sin fundament da la documentaziun istorica

par Markus Gut

La lavur da matura che vegn preschentada en l′artitgel sequent a moda scursanida e redigida sa fatschenta cun l′istorgia da las gippas dad anzas da fier en general e cun las differentas tecnicas d′entretschar quellas en l′Europa.

Las gippas dad anzas da fier - probablamain in′invenziun dals Celts - èn vegnidas utilisadas fin il cumenzament dal temp modern per sa proteger dad armas da culpir, armas da piz e da fieu. Ils vestgids da protecziun consistan da singulas anzas da fier entretschadas ina en l′autra cun agid d′ina tecnica particulara. Cun il success creschent da las armas da fieu è il mastergn dals ferrers da gippas dad anzas da fier svanì pass per pass. Pir l′ultim temp è quel puspè vegnì vivifitgà d′amaturs dal temp medieval e da fans da fantasy. Quels han er inventà numerusas novas tecnicas d′entretschar. Perquai na sa oz nagin pli tgeninas tecnicas che vegnivan propi duvradas antruras e tgeninas che han ina derivanza pli moderna. Mia lavur da matura emprova d′eliminar questa malsegirezza cun agid da la suandanta dumonda: "Vegnivan utilisadas pliras tecnicas d′entretschar per fabritgar las gippas dad anzas da fier istoricas? Sche gea, tge avantatgs e tge dischavantatgs avevan las gippas dad anzas da fier entretschadas tenor la tecnica respectiva?"

En il decurs da mias retschertgas hai jau pudì demussar che las suandantas trais tecnicas d′entretschar vegnivan utilisadas antruras: la tecnica 6-en-1 dals Celts, la tecnica 4-en-1 dals Europeans e la tecnica 4-en-1 dals Giapunais. Cun quests sistems vegnan colliads quatter u sis rintgs vischins cun in singul rintg central. En Svizra han ins chattà mo in vestgì da protecziun fatg tenor la tecnica 6-en-1 dals Celts. La tecnica 4-en-1 dals Europeans vegniva gia utilisada dals Celts. Pli tard han ils Romans surpiglià ella ed a partir da quel mument para ella dad esser stada la suletta tecnica d′entretschar en l′Europa ed en l′Orient. Ils Romans han plinavant cumenzà a rebatter ils singuls rintgs. Uschia na pudevan quels betg pli vegnir sturschids uschè tgunsch. Quella tecnica pretendeva però bler dapli lavur.

La tecnica 4-en-1 dals Giapunais hai jau pudì documentar mo per il Giapun. Là vegniva ella dentant strusch duvrada per entretschar entiras gippas d′anzas da fier, mabain plitost per colliar singulas parts da l′armadira.

Per exemplifitgar las differentas tecnicas d′entretschar e per chapir meglier lur avantatgs e lur dischavantatgs hai jau entretschà en il rom da mia lavur da matura ina schlappa dad anzas da fier tenor la tecnica 4-en-1 dals Europeans. Tenor las ulteriuras tecnicas hai jau mintgamai fatg lavurs pli pitschnas. Uschia hai jau pudì eruir pertge che la tecnica 4-en-1 dals Europeans è sa profilada: ils ferrers da gippas dad anzas da fier da l′Europa e da l′Orient da quel temp èn sa decidids per questa tecnica - malgrà che ella deva dapli lavur, cunzunt sch′ils rintgs vegnivan rebattids - perquai ch′ella purscheva in bun effect da protecziun, duvrava relativamain pauca materia prima e perquai ch′il product na pasava betg uschè bler sco gippas fatgas tenor autras tecnicas.

(Lia rumantscha, Cuira/Chur)

Gut, Markus : Die historisch belegten Flechttechniken von Kettenhemden und ihre Eigenschaften
Mittelalter – Moyen AgeMedioevoTemp medieval, Zeitschrift des Schweizerischen Burgenvereins, 14. Jahrgang 2009, Heft 3, 65 - 90.

platzhalter

 
platzhalter
 
 
DE
FR
IT
RO
 
Geschäftsstelle des Schweizerischen Burgenvereins · Blochmonterstrasse 22 · CH–4054 Basel
T +41 (0)61 361 24 44
info@burgenverein.ch / praesident@burgenverein.ch