Mittelalter 2010/1
Heft 2010/1    1. Artikel

Leuk, chastè episcopal – il svilup da la construcziun sin basa da las davosas retschertgas

par Alessandra Antonini

Las perscrutaziuns archeologicas dal chastè episcopal èn s’extendidas sur ina lunga perioda da temp. Il 1986 è vegnì sanà il mir da sustegn da la « Turmmatte », la prada vers la val; ils onns 1988/89 è la restauraziun sa concentrada sin la part interna dal chastè, la curt ed il mir da tschinta. A partir dal 2001 èn suandads intgins sondagis dal sutterren dals edifizis ed il 2005/06 èn vegnidas restauradas las fatschadas. L’avertura d’ina sortida d’urgenza sin la « Turmmatte » il 2007 ha era purtà a la glisch las restanzas d’in edifizi annex.
Quest artitgel collia il svilup architectonic cumplex dal chastè episcopal cun il context istoric. Las difficultads principalas èn sa manifestadas en la correlaziun da las differentas fasas da construcziun dals singuls edifizis (tur d’abitar, palaz, turs da las stgalas ed edifizis annexs), surtut en ils blers cas nua ch’il colliament cronologic n’era betg evident.

Las restanzas archeologicas las pli veglias sin l’areal dal chastè, dus enterraments, fan part dal champ da fossas da la chaplutta da Son Pieder che datescha dal temp medieval tempriv. La construcziun da la sedia episcopala ha probablamain cumenzà en il 12avel tschientaner cun l'erecziun da la tur. La residenza sezza, in edifizi da dus plauns cun ina sala gronda curunada d’ina curnisch dentada, deriva probablamain da l’emprima mesadad dal 13avel tschientaner. Da la medema perioda è er il mir da tschinta che circumdava la tur e la curt. Il palaz e la tur eran colliads cun in tract da plirs plauns ed al vest da la tur sa chattava in edifizi annex cun ina fuaina en il center.

Suenter ch'il chastè è vegnì donnegià ils onns 1291/96, è suandada ina fasa da renovaziun che ha manà a la construcziun da numerus edifizis sin l’areal da la curt. Enturn l'onn 1300 u a l’entschatta dal 14avel tschientaner è vegnì amplifitgà il palaz. La part nova dal palaz è vegnida equipada cun in chamin imposant, la part pli veglia ha survegnì ina bifora « romana ». Quests dus elements architectonics caracteriseschan anc oz las fatschadas vers ost e vers sid. La construcziun da tetg sur il palaz e l’annexa vischina è vegnida remplazzada anc en il 14avel tschientaner tras in culmar a stgala. Caracteristicas per questa fasa èn l'integraziun d’intgins arvieuts da mir en il palaz ed en la tur e la reducziun da la grondezza da las fanestras en l’edifizi annex dal palaz.

A l’entschatta dal 15avel tschientaner è il palaz episcopal vegnì sblundregià ed arsentà sco tut ils auters chastels da la regiun. Ils edifizis principals, preservads da la demoliziun, èn vegnids restaurads il 1475 sut l’uvestg Walter II Supersaxo. Las fuainas, las pignas ed era il furniment da lain renvieschan però ad ina fasa da renovaziun dal chastè en l’emprima part dal 16avel tschientaner sut l’uvestg Adrian I v. Riedmatten. A partir dal 17avel tschientaner ha il chastè pers pli e pli sia funcziun primara. Il 1805 è el daventà proprietad privata, il 1934 è el ì en possess da la vischnanca. Dapi il 2005 vegn il chastè sanà cumplettamain. Per il project da la fundaziun « Schloss Leuk » segna l’architect Mario Botta.
(Lia Rumantscha, Cuira/Chur)

Antonini, Alessandra : Leuk, Bischofsschloss – Bauentwicklung im Lichte der jüngsten Untersuchungen
Mittelalter – Moyen AgeMedioevoTemp medieval, Zeitschrift des Schweizerischen Burgenvereins, 15. Jahrgang 2010, Heft 1, 1 - 42.

platzhalter

 
platzhalter
 
 
DE
FR
IT
RO
 
Geschäftsstelle des Schweizerischen Burgenvereins · Blochmonterstrasse 22 · CH–4054 Basel
T +41 (0)61 361 24 44
info@burgenverein.ch / praesident@burgenverein.ch