Mittelalter 2012/2
Heft 2012/2    1. Artikel

Archeologia da chastels en il chantun da Lucerna – in gir tras l’istorgia da la perscrutaziun

par Peter Karrer

Tenor la perscrutaziun actuala enconusch’ins oz 97 turs e chastels en il chantun da Lucerna. Plinavant vegnan supponidas anc 35 ruinas da chastels. Mo stgars in quart da questas construcziuns da fortezza e da represchentaziun dal temp medieval èn fin oz vegnidas exchavadas d’archeologs ed examinadas a maun d’ina analisa da construcziun.

Ils anteriurs sezs d’aristocrazia èn daventads pli e pli centrals per las perscrutaziuns la fin dal 19avel tschientaner. Durant la fasa tempriva da l’archeologia da chastels sa deditgavan a las construcziuns da fortezza surtut societads istoricas, uniuns patrioticas e privats a cun blera premura, ma savens cun paucas enconuschientschas professiunalas metodicas. Durant questa epoca èn vegnidas fatgas tranter auter las exchavaziuns da gronds implants da chastels dal chantun da Lucerna, sco da la ruina dad Oberrinach sper Herlisberg il 1888 ed il 1940, da la ruina da Nünegg sper Lieli il 1930/1931 u dal chastè exteriur da Wolhusen il 1930 – 35.

Cun nominar l’emprim archeolog chantunal l’onn 1954 e cun surlavurar las cundiziuns da basa legalas l’onn 1960 è l’archeologia vegnida instituziunalisada, professiunalisada e suttamessa definitivamain a la suveranitad statala. Stgarsas resursas persunalas han però gì per consequenza ch’ins è vegnì activ pir tard en cas da mesiras da construcziun devastantas vi dals monuments istorics e ch’ils scleriments archeologics e las analisas da construcziun dals objects pertutgads èn strusch vegnids fatgs. Pli grondas retschertgas sco quella da la ruina da Hasenburg sper Willisau il 1958/59 u dal chastè da Salbüel a Hergiswil sper Willisau il 1982 han pudì vegnir realisadas mo grazia a l’iniziativa da persunas d’ordaifer.

Pir cun l’extensiun da l’archeologia chantunala a partir da l’onn 1985 è la situaziun sa meglierada. Pervia dal dumber dal persunal creschent èsi stà pussaivel da s’occupar consequentamain e sistematicamain da las perditgas periclitadas dal temp medieval. Las activitads èn per regla tuttina sa limitadas ad exchavaziuns da necessitads. Exchavaziuns da perscrutaziun èn strusch pussaivlas pervia da l’incumbensa legala da l’archeologia chantunala e pervia dals meds finanzials. Ils chastels ch’èn mantegnids bain pon, savens mo vegnir protegids grazia a daners da fundaziuns e d’uniuns da chastels. La ruina da Nünegg, il chastè exteriur da Wolhusen e la ruina dad Oberrinach, tut construcziuns per gronda part gia perscrutadas, èn en consequenza da mesiras da conservar anc ina giada daventadas ils objects d’exchavaziuns, d’examinaziuns e d’analisas da construcziun. En pli èn però vegnids perscrutads da nov tranter auter il chastè interiur da Wolhusen il 1988/92, il chastè da Heidegg sur Gelfingen il 1989–98 ed il chastè da Neu–Habsburg a Meggen il 1989/90.

Ils davos onns è la situaziun puspè daventada pli critica. Scursanidas da budget substanzialas da l’archeologia e da la tgira da monuments dal chantun da Lucerna sco era las contribuziuns federalas che van plaunsieu a la fin han bunamain rendì impussaivel da realisar l’incumbensa legala da quests uffizis, e quest problem na pertutga betg mo las turs ed ils chastels. Malgrà questa situaziun finanziala precara èsi reussì a l’archeologia chantunala da realisar in pèr projects pli gronds en la domena da l’archeologia da chastels: la sanaziun e l’examinaziun dals chastels sper Alberswil il 1998–2002 u l’exchavaziun dal chastè da citad "Bergli" a Willisau l’onn 2003. In project actual da l’archeologia dal chantun da Lucerna è la restauraziun generala da la ruina da Nünegg ch’è en privel dad ir en muschna, malgrà mesiras da sanaziuns periodicas. Lia rumantscha (Curia/Chur)

Karrer, Peter : Burgenarchäologie im Kanton Luzern – ein Lauf durch die Forschungsgeschichte
Mittelalter – Moyen AgeMedioevoTemp medieval, Zeitschrift des Schweizerischen Burgenvereins, 17. Jahrgang 2012, Heft 2, 65 - 87.

platzhalter

 
platzhalter
 
 
DE
FR
IT
RO
 
Geschäftsstelle des Schweizerischen Burgenvereins · Blochmonterstrasse 22 · CH–4054 Basel
T +41 (0)61 361 24 44
info@burgenverein.ch / praesident@burgenverein.ch